چگونه قدرت خریدار و فروشنده را محاسبه کنیم؟ + فرمول

برای نمونه، فرض کنید ۵۰ خریدار حقیقی در مجموع ۵ میلیون سهم خریداری کرده اند. میانگین خرید هر نفر برابر با ۱۰۰ هزار سهم خواهد بود.

اگر همین ۵ میلیون سهم توسط ۵۰۰ فروشنده حقیقی فروخته شده باشد، میانگین فروش هر فروشنده ۱۰ هزار سهم خواهد بود.

در چنین شرایطی، اگرچه حجم خرید و فروش یکسان است، اما اندازه متوسط معاملات خریداران بسیار بزرگتر از فروشندگان است.

فرمول محاسبه قدرت خریدار چیست؟

برای محاسبه قدرت خریدار ابتدا باید سرانه خرید حقیقی را محاسبه کنیم.

فرمول سرانه خرید به شکل زیر است:

سرانه خرید = حجم خرید حقیقی ÷ تعداد خریداران حقیقی

این فرمول نشان می دهد هر خریدار حقیقی به طور میانگین چه مقدار سهم خریداری کرده است.

البته اگر بخواهیم سرانه را بر اساس ارزش ریالی معاملات محاسبه کنیم، می توانیم ارزش خرید حقیقی را بر تعداد خریداران حقیقی تقسیم کنیم. در بسیاری از ابزارهای تابلوخوانی، سرانه به صورت ارزش ریالی نمایش داده می شود.

فرمول محاسبه قدرت فروشنده چیست؟

برای محاسبه قدرت فروشنده نیز ابتدا سرانه فروش حقیقی را به دست می آوریم:

سرانه فروش = حجم فروش حقیقی ÷ تعداد فروشندگان حقیقی

این عدد نشان می دهد هر فروشنده حقیقی به طور میانگین چه میزان سهم فروخته است.

بنابراین برای مقایسه قدرت خریدار و فروشنده، باید سرانه خرید و سرانه فروش را در یک واحد یکسان محاسبه کنیم.

فرمول نسبت قدرت خریدار به فروشنده

پس از محاسبه سرانه خرید و سرانه فروش، می توانیم نسبت قدرت خریدار به فروشنده را محاسبه کنیم:

قدرت خریدار به فروشنده = سرانه خرید حقیقی ÷ سرانه فروش حقیقی

اگر نتیجه بیشتر از ۱ باشد، سرانه خرید حقیقی از سرانه فروش حقیقی بیشتر است.

اگر نتیجه کمتر از ۱ باشد، سرانه فروش حقیقی بیشتر از سرانه خرید حقیقی است.

برای مثال اگر سرانه خرید یک سهم ۳۰ میلیون تومان و سرانه فروش آن ۱۵ میلیون تومان باشد، نسبت قدرت خریدار به فروشنده برابر با ۲ خواهد بود.

این یعنی میانگین ارزش خرید هر خریدار حقیقی تقریبا دو برابر میانگین ارزش فروش هر فروشنده حقیقی بوده است.

توجه داشته باشید که این عدد به تنهایی به معنای قطعی صعود یا نزول سهم نیست. حتی منابع آموزشی تابلوخوانی نیز تاکید می کنند که برای تصمیم گیری نباید این نسبت را به تنهایی مورد استفاده قرار داد.

چگونه قدرت خریدار و فروشنده را از روی تابلو بورس محاسبه کنیم؟

برای محاسبه این شاخص به اطلاعاتی مانند تعداد خریداران حقیقی، تعداد فروشندگان حقیقی، حجم یا ارزش خرید حقیقی و حجم یا ارزش فروش حقیقی نیاز دارید.

این اطلاعات را می توان از اطلاعات معاملاتی نماد در سامانه های نمایش دهنده تابلو معاملات دریافت کرد. در محاسبه رایج قدرت خریدار به فروشنده، بخش حقیقی معاملات اهمیت ویژه ای دارد.

فرض کنیم اطلاعات یک سهم در پایان روز معاملاتی به صورت زیر باشد:

• تعداد خریداران حقیقی: ۵۰۰ نفر

• تعداد فروشندگان حقیقی: ۲۵۰ نفر

• ارزش خرید حقیقی: ۱۰ میلیارد تومان

• ارزش فروش حقیقی: ۱۰ میلیارد تومان

ابتدا سرانه خرید را محاسبه می کنیم:

۱۰ میلیارد تومان ÷ ۵۰۰ نفر = ۲۰ میلیون تومان

سپس سرانه فروش را محاسبه می کنیم:

۱۰ میلیارد تومان ÷ ۲۵۰ نفر = ۴۰ میلیون تومان

حالا نسبت قدرت خریدار به فروشنده را محاسبه می کنیم:

۲۰ میلیون ÷ ۴۰ میلیون = ۰.۵

بنابراین در این مثال، سرانه فروش حقیقی دو برابر سرانه خرید حقیقی است و نسبت قدرت خریدار به فروشنده برابر با ۰.۵ شده است.

این مثال به خوبی نشان می دهد چرا صرفا نگاه کردن به حجم یا ارزش کل معاملات کافی نیست. در اینجا ارزش خرید و فروش برابر است، اما تعداد خریداران و فروشندگان متفاوت است و همین موضوع باعث تفاوت قابل توجه در سرانه آنها شده است.

قدرت خریدار بیشتر از فروشنده چه مفهومی دارد؟

اگر نسبت قدرت خریدار به فروشنده بیشتر از یک باشد، به این معناست که سرانه خرید حقیقی از سرانه فروش حقیقی بیشتر بوده است.

برای مثال، اگر قدرت خریدار به فروشنده برابر با ۱.۵ باشد، میانگین ارزش خرید هر خریدار حقیقی حدود ۱.۵ برابر میانگین ارزش فروش هر فروشنده حقیقی بوده است.

این وضعیت می تواند نشان دهنده حضور خریداران با سفارش های بزرگتر باشد، اما نباید بلافاصله آن را به عنوان سیگنال خرید در نظر گرفت.

برای تفسیر بهتر باید ببینیم قیمت سهم چه وضعیتی دارد، حجم معاملات نسبت به روزهای قبل چگونه است و جریان پول حقیقی چه تغییری کرده است.

قدرت فروشنده بیشتر از خریدار چه مفهومی دارد؟

اگر نسبت قدرت خریدار به فروشنده کمتر از یک باشد، میانگین ارزش فروش هر فروشنده حقیقی از میانگین ارزش خرید هر خریدار حقیقی بیشتر است.

برای مثال، نسبت ۰.۵ به این معناست که سرانه خرید تقریبا نصف سرانه فروش بوده است.

این وضعیت می تواند نشانه ای از قدرت بیشتر فروشندگان حقیقی در مقایسه با خریداران حقیقی باشد، اما باز هم نمی توان تنها با مشاهده این عدد درباره آینده سهم تصمیم گرفت.

گاهی ممکن است سهم در یک روند صعودی قرار داشته باشد و با وجود پایین بودن موقت قدرت خریدار، روند کلی همچنان مثبت باشد. برعکس، بالا بودن قدرت خریدار در یک روز نیز لزوما به معنی شروع یک روند صعودی پایدار نیست.

قدرت خریدار چند باشد خوب است؟

برای قدرت خریدار یک عدد ثابت و قطعی که در همه شرایط به معنی «خوب» یا «بد» باشد وجود ندارد.

گاهی معامله گران از نسبت هایی مانند ۱.۵، ۲ یا بالاتر برای شناسایی موقعیت هایی با قدرت خرید بیشتر استفاده می کنند، اما این اعداد نباید به عنوان قانون قطعی بازار در نظر گرفته شوند.

اهمیت یک نسبت زمانی بیشتر مشخص می شود که آن را در کنار شرایط سهم بررسی کنیم.

برای مثال، قدرت خریدار بالا زمانی می تواند توجه بیشتری جلب کند که همزمان قیمت سهم رفتار مثبتی داشته باشد، حجم معاملات افزایش یافته باشد و نشانه هایی از ورود نقدینگی حقیقی نیز مشاهده شود.

قدرت خریدار حقیقی را با چه عواملی بررسی کنیم؟

قدرت خریدار یک شاخص مستقل نیست و بهتر است در کنار سایر داده های تابلو بررسی شود. مهم ترین مواردی که می توانند به تفسیر بهتر آن کمک کنند عبارتند از:

• روند قیمت سهم و جایگاه فعلی آن در نمودار

• حجم و ارزش معاملات

• ورود و خروج پول حقیقی

• تعداد خریداران و فروشندگان حقیقی

• وضعیت عرضه و تقاضا

• مقایسه قدرت خریدار با روزهای معاملاتی گذشته

برای مثال، اگر قدرت خریدار یک سهم از روزهای قبل افزایش پیدا کرده باشد و همزمان حجم معاملات نیز رشد کند، این تغییر ارزش بررسی بیشتری دارد. اما اگر قدرت خریدار فقط برای یک روز افزایش پیدا کرده باشد و سایر داده های تابلو چنین رفتاری را تایید نکنند، نباید صرفا بر اساس همان عدد تصمیم گرفت.

تفاوت قدرت خریدار و فروشنده با سرانه خرید و فروش

این دو مفهوم ارتباط بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند و در بسیاری از منابع تابلوخوانی حتی به جای یکدیگر استفاده می شوند.

سرانه خرید میانگین خرید هر خریدار حقیقی است و سرانه فروش میانگین فروش هر فروشنده حقیقی را نشان می دهد.

اما وقتی سرانه خرید را بر سرانه فروش تقسیم می کنیم، به شاخصی می رسیم که معمولا با عنوان نسبت قدرت خریدار به فروشنده شناخته می شود.

بنابراین می توان گفت سرانه خرید و فروش، پایه محاسبه قدرت خریدار و فروشنده هستند.

آیا قدرت خریدار بالا همیشه به معنی سیگنال خرید است؟

خیر.

این یکی از مهم ترین نکاتی است که در استفاده از قدرت خریدار و فروشنده باید در نظر داشته باشید.

قدرت خریدار فقط نشان می دهد میانگین خرید هر خریدار حقیقی نسبت به میانگین فروش هر فروشنده حقیقی در چه وضعیتی قرار دارد. این شاخص به تنهایی نمی تواند مشخص کند که قیمت سهم در آینده حتما افزایش یا کاهش پیدا می کند.

برای مثال ممکن است در یک روز قدرت خریدار به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند، اما سهم در محدوده مقاومتی مهمی قرار داشته باشد. در چنین شرایطی، صرفا بالا بودن قدرت خریدار نمی تواند دلیل کافی برای خرید باشد.

به همین دلیل بهتر است این شاخص به عنوان یکی از ابزارهای تابلوخوانی مورد استفاده قرار گیرد، نه یک سیستم مستقل برای صدور سیگنال معاملاتی.

چرا تعداد خریداران و فروشندگان اهمیت دارد؟

تعداد خریداران و فروشندگان یکی از مهم ترین بخش های این محاسبه است.

فرض کنید ۱ میلیارد تومان خرید حقیقی در یک سهم انجام شده باشد. اگر این مبلغ توسط ۱۰۰۰ نفر خریداری شده باشد، میانگین خرید هر نفر یک میلیون تومان است.

اما اگر همان یک میلیارد تومان توسط ۱۰ نفر خریداری شده باشد، میانگین خرید هر نفر ۱۰۰ میلیون تومان خواهد بود.

در هر دو حالت ارزش کل خرید یکسان است، اما اندازه متوسط معاملات کاملا متفاوت است.

به همین دلیل، قدرت خریدار و فروشنده تلاش می کند علاوه بر حجم یا ارزش کل معاملات، تعداد مشارکت کنندگان در سمت خرید و فروش را نیز در نظر بگیرد.

قدرت خریدار و فروشنده در کنار حجم معاملات

حجم معاملات یکی از اطلاعات مهمی است که بهتر است هنگام بررسی قدرت خریدار و فروشنده نادیده گرفته نشود.

برای مثال، اگر قدرت خریدار افزایش پیدا کرده باشد اما حجم معاملات بسیار پایین باشد، ممکن است تعداد محدودی معامله باعث ایجاد این نسبت شده باشد.

در مقابل، افزایش قدرت خریدار همراه با رشد قابل توجه حجم معاملات می تواند وضعیت متفاوتی ایجاد کند و ارزش بررسی بیشتری داشته باشد.

بنابراین بهتر است به جای تمرکز روی یک عدد، مجموعه اطلاعات تابلو را در کنار یکدیگر بررسی کنید.

قدرت خریدار و فروشنده در کنار ورود پول حقیقی

یکی دیگر از فاکتورهایی که می تواند به تفسیر بهتر قدرت خریدار کمک کند، جریان پول حقیقی است.

اگر در یک سهم همزمان قدرت خریدار افزایش پیدا کند و ورود پول حقیقی نیز مشاهده شود، این وضعیت می تواند برای تحلیلگر جالب توجه باشد.

با این حال، حتی این ترکیب نیز به تنهایی تضمین کننده رشد قیمت نیست. رفتار قیمت، روند کلی بازار، شرایط صنعت و سایر عوامل موثر بر سهم باید در تحلیل نهایی در نظر گرفته شوند.

اشتباهات رایج در تحلیل قدرت خریدار و فروشنده

یکی از رایج ترین اشتباهات این است که معامله گر صرفا با دیدن عددی مانند ۲ یا ۳ تصور کند سهم حتما باید رشد کند. چنین برداشتی دقیق نیست.

قدرت خریدار و فروشنده یک معیار مقایسه ای است و باید در بستر مناسب تفسیر شود. همچنین نباید حجم کل خرید و فروش را با قدرت خریدار و فروشنده یکی دانست.

اشتباه دیگر، بی توجهی به تفاوت معاملات حقیقی و حقوقی است. در محاسبه رایج قدرت خریدار به فروشنده، تمرکز روی معاملات حقیقی است و نمی توان رفتار حقوقی ها را بدون بررسی جداگانه وارد همین محاسبه کرد.

همچنین بهتر است به جای بررسی قدرت خریدار تنها در یک روز، تغییرات آن در چند روز معاملاتی نیز مورد توجه قرار گیرد.

آیا قدرت خریدار برای نوسان گیری مناسب است؟

قدرت خریدار و فروشنده یکی از اطلاعاتی است که در تابلوخوانی کوتاه مدت مورد استفاده قرار می گیرد، اما استفاده از آن برای نوسان گیری نیازمند بررسی سایر شرایط سهم است.

یک نسبت بالا ممکن است در یک سهم نشانه جالبی باشد، اما اگر سهم در محدوده مقاومتی قرار داشته باشد یا حجم معاملات از شرایط مناسبی برخوردار نباشد، تفسیر آن می تواند متفاوت شود.

بنابراین بهتر است قدرت خریدار را در کنار رفتار قیمت، حجم معاملات، ارزش معاملات و سایر اطلاعات تابلو بررسی کنید.

جمع بندی؛ چگونه قدرت خریدار و فروشنده را محاسبه کنیم؟

برای محاسبه قدرت خریدار و فروشنده در بورس، ابتدا باید سرانه خرید و سرانه فروش حقیقی را محاسبه کنیم. سرانه خرید از تقسیم حجم یا ارزش خرید حقیقی بر تعداد خریداران حقیقی به دست می آید و برای محاسبه سرانه فروش نیز حجم یا ارزش فروش حقیقی بر تعداد فروشندگان حقیقی تقسیم می شود.

در مرحله بعد، سرانه خرید را بر سرانه فروش تقسیم می کنیم تا نسبت قدرت خریدار به فروشنده به دست آید.

اگر این نسبت بیشتر از یک باشد، سرانه خرید حقیقی بیشتر از سرانه فروش حقیقی است و اگر کمتر از یک باشد، سرانه فروش بیشتر است.

با این حال، قدرت خریدار و فروشنده به تنهایی ابزار کافی برای تصمیم گیری معاملاتی نیست. بهترین استفاده از این شاخص زمانی است که در کنار روند قیمت، حجم معاملات، ارزش معاملات، ورود و خروج پول حقیقی و سایر اطلاعات تابلو بررسی شود.

سوالات متداول

قدرت خریدار و فروشنده چگونه محاسبه می شود؟
با محاسبه سرانه خرید و سرانه فروش حقیقی و سپس تقسیم سرانه خرید بر سرانه فروش می توان نسبت قدرت خریدار به فروشنده را به دست آورد.

قدرت خریدار بیشتر از یک یعنی چه؟
یعنی سرانه خرید حقیقی از سرانه فروش حقیقی بیشتر است.

آیا قدرت خریدار بالا سیگنال قطعی خرید است؟
خیر. این شاخص تنها یکی از ابزارهای تابلوخوانی است و باید همراه با سایر اطلاعات و شرایط سهم بررسی شود.

قدرت خریدار حقیقی چیست؟
قدرت خریدار حقیقی نشان می دهد میانگین خرید هر خریدار حقیقی در مقایسه با میانگین فروش هر فروشنده حقیقی چه وضعیتی دارد.

آیا حجم خرید و فروش در محاسبه قدرت خریدار اهمیت دارد؟
بله، اما حجم یا ارزش معاملات باید همراه با تعداد خریداران و فروشندگان بررسی شود؛ زیرا قدرت خریدار بر اساس میانگین معامله هر خریدار محاسبه می شود.